Çalışan Transferi Yasaklayan Anlaşmalar (No-Poach) Türk Rekabet Hukukunda
Türkiye Rekabet Kurumu (RK), işverenler arasında çalışan transferini engelleyen düzenlemeleri rekabet hukuku ihlali olarak soruşturmaya başladı. Gerekçe net: bu anlaşmalar çalışanların daha yüksek ücret ve daha iyi çalışma koşullarına erişimini engelliyor; mantık olarak klasik pazar paylaşımı kartellerinden çok farklı çalışmıyor.
Yasal Çerçeve
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi “belirli bir mal veya hizmet piyasasında rekabetin engellenmesi, bozulması veya kısıtlanmasını amaçlayan veya bu etkiyi doğurabilen, işletmeler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve işletme birliklerinin kararları ve uygulamaları”nı yasaklıyor.
RK Soruşturmaları
Geleneksel kartel uygulamaları fiyat tespiti ve pazar paylaşımı üzerine yoğunlaşırken, RK son dönemde insan kaynakları temelli anlaşmaları da odağına aldı.
Önemli soruşturmalar:
- 20 Nisan 2021: 32 dijital pazaryeri hakkında soruşturma.
- 9 Mayıs 2022: 7 yazılım şirketi hakkında soruşturma.
No-Poach Anlaşmalarının Sınıflandırılması
RK’nın rehberi iki kategoriyi ayırıyor:
- Çıplak anlaşmalar (naked agreements) — Altında meşru bir işbirliği bulunmaksızın işverenlerin birbirlerinin çalışanlarını işe almama konusunda yaptığı anlaşmalar. “Per se” ihlal kabul edilir.
- Meşru işbirliğine bağlı kısıtlamalar — Geniş kapsamlı meşru bir ortak girişim veya işbirliğinin parçası olarak yer alan kısıtlamalar. Etki temelli değerlendirmeye tabidir.
Asıl Endişe
RK’nın bakış açısı şu: çalışanların işverenler arasında geçişinin engellenmesi onları “daha iyi ücret ve çalışma koşullarından” yoksun bırakır; bu da pazar paylaşımı anlaşmalarından özde farklı değildir.
Pratik Sonuç
Uzmanlaşmış yetenek üzerine kurulu sektörlerde — yazılım, dijital platformlar, teknik hizmetler — no-poach düzenlemeleri artık RK’nın aktif gündeminde. İK fonksiyonları, çıplak no-poach anlaşmalarının ciddi cezalara yol açabileceğinin farkında olmak zorunda.